تفسیر آیه 17 سوره مباركه

بقره

ادامه مطلب...

تفسیر آیات پانزده و شانزده از سوره بقره

 

.

مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِى اسْتَوْقَدَ نَاراً فَلَمَّآ أَضَآءَتْ مَا حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ

 بِنُورِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِى ظُلُمَتٍ لَّا یُبْصِرُونَ‏ (17)

مَثل آنان (منافقان)، مَثل آن كسى است كه آتشى افروخته، پس چون آتش اطراف خود را روشن ساخت، خداوند روشنایى و نورشان را ببرد و آنان را در تاریكى‏هایى كه (هیچ) نمى‏بینند، رهایشان كند.

نكته ها :

مثال، براى تفهیم مطلب به مردم، نقش مؤثّرى دارد. مسائل معقول را محسوس و بدینوسیله راه را نزدیك وعمومى مى‏كند، درجه اطمینان را بالا مى‏برد ولجوجان را خاموش مى‏سازد. در قرآن مثال‏هاى فراوانى آمده است از جمله:
مثال حقّ، به آب و باطل به كفِ روى آب.  مثال حقّ به شجره‏ى طیّبه و باطل به شجره‏ى خبیثه.  تشبیه اعمال كفّار به خاكسترى در برابر تندباد.  ویا تشبیه كارهاى آنان، به سراب.  تشبیه بت‏ها و طاغوت‏ها به خانه عنكبوت.  تمثیل دانشمند بى‏عمل به الاغى كه كتاب حمل مى‏كند. [ وتمثیل غیبت، به خوردن گوشت برادرى كه مرده است.
این آیه نیز در مقام تشبیهِ مجموعه‏اى از روحیّات وحالاتِ منافقان است. آنان، نار مى‏افروزند، ولى خداوند نورش را مى‏برد و دود و خاكستر و تاریكى براى آنان باقى مى‏گذارد.
امام رضا علیه السلام فرمودند: معناى آیه «تركهم فى ظلمات...» آن است كه خداوند آنان را به حال خود رها مى‏كند.

پیام ها :

1- منافق براى رسیدن به نور، از نار (آتش) استفاده مى‏كند كه خاكستر و دود و سوزش نیز دارد. «استوقد ناراً»
2- نور اسلام عالم‏گیر است، ولى نورى كه منافقان در سایه‏ى آن تظاهر به اسلام مى‏كنند، در شعاعى كمتر و روشنایى آن ناپایدار است. «أضاءت ما حوله»
3- اسلام نور و كفر تاریكى است. «ذهب اللّه بنورهم وتركهم فى ظلمات»
4- كسى كه از یك نور بهره‏مند نشود، در ظلمات متعدّد باقى مى‏ماند. «بنورهم... فى ظلمات» (كلمه «نور» مفرد و كلمه «ظلمات» جمع است.)
5 - نقشه‏ها وتوطئه‏هاى منافقان، به اراده الهى ناتمام مى‏ماند. «ذهب اللّه بنورهم»
6- طرف مقابل منافقان، خداوند است. «ذهب اللّه بنورهم»
7- عاقبت و آینده‏ى منافقان، تاریك است. «فى ظلمات»
8 - منافقان دچار وحشت و اضطراب، ودر تصمیم‏گیرى‏هاى دراز مدّت، سردرگم هستند. «فى ظلمات لا یبصرون»
9- گاهى در آغاز، ایمان واقعى است، ولى كم‏كم انسان به انحراف گرایش پیدا نموده و منافق مى‏شود. (كلمه «نورهم» در این آیه و جمله «لایرجعون» در آیه بعد نشان مى‏دهد كه آنان نورى داشتند، ولى به سوى آن نور برنگشتند.)